Ceny i pieniądze: Polska na tle świata

Ceny i pieniądze w liczbach

Pokaz slajdów prowadzi przez pięć wskaźników opisujących ceny, oszczędności i dochód na mieszkańca. Każdy slajd to jeden wskaźnik: wykres rankingu krajów, wyróżniona wartość i pozycja Polski oraz linia pokazująca zmiany w czasie. Wszystkie liczby pochodzą z World Bank WDI i Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

‹

›‖

Consumer price inflation	120	Inflacja konsumencka w Polsce: 3,7906% w 2024 roku
GDP deflator inflation	103	Deflator PKB w Polsce: 3,8289% wobec wartości światowej 3,9118%
Consumer price index	109	Wskaźnik cen konsumpcyjnych w Polsce: 164,1512 przy 2010 = 100
Gross savings (% of GDP)	118	Oszczędności brutto w Polsce: 18,1157% PKB wobec 26,1879% na świecie
GDP per capita (nominal)	57	PKB na mieszkańca w Polsce: 31 335,951 USD, 57. miejsce na 227 krajów

W każdym rankingu kraje ułożone są od wartości najmniejszej, więc pierwsze miejsce nie oznacza najlepszego wyniku. Slajdów nie porównuj między sobą — jednostki (procent, indeks, dolary) i liczba uwzględnionych krajów (od 178 do 227) są różne.

Najważniejsze fakty

Polska mieści się w tej edycji w środku światowej stawki, ale z wyraźnym przechyleniem w stronę szybszego wzrostu cen niż w krajach Europy Zachodniej. Najbardziej rzuca się w oczy wskaźnik cen konsumpcyjnych (2010 = 100), który dla Polski wynosi 164,1512 i daje 109. miejsce na 192 kraje — a ponieważ rankingi w całym zestawieniu są ułożone od wartości najniższej do najwyższej, oznacza to, że skumulowany wzrost cen od 2010 roku był u nas większy niż w 108 krajach. Roczna inflacja konsumencka to 3,7906% (120. miejsce na 193 kraje), stopa oszczędności brutto 18,1157% PKB (118. miejsce na 178 krajów), a PKB na mieszkańca 31 335,951 USD (57. miejsce na 227 krajów). Obraz układa się więc w trzy punkty: tempo wzrostu cen nieco powyżej środka stawki, oszczędności poniżej wartości światowej, dochód na mieszkańca w górnej ćwiartce rankingu.

Źródła: World Bank WDI — „Inflation, consumer prices (annual %)” (https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG), „Consumer price index (2010 = 100)” (https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL), „Gross savings (% of GDP)” (https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNS.ICTR.ZS); International Monetary Fund — „GDP per capita, current prices” (https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC).

Najnowsza wartość głównego wskaźnika

Pierwszy wskaźnik zestawienia to inflacja konsumencka. Dla Polski wynosi ona 3,7906% w 2024 roku, co daje 120. miejsce wśród 193 uwzględnionych krajów. Dla tego wskaźnika źródło nie podaje wartości światowej, więc nie da się zestawić Polski ze średnią globalną; można natomiast powiedzieć, że przy środku stawki wypadającym w okolicach 97. pozycji Polska znajduje się po stronie wyższego, a nie niższego wzrostu cen. Wartość światową ma za to deflator PKB: wynosi ona 3,9118%, a Polska notuje 3,8289% (103. miejsce na 213 krajów), czyli o około 0,08 punktu procentowego poniżej wartości światowej. Oba wskaźniki mierzą co innego — pierwszy koszyk konsumenta, drugi ceny całej produkcji krajowej — więc ich zbliżone poziomy w 2024 roku są obserwacją, a nie regułą.

Źródła: World Bank WDI — „Inflation, consumer prices (annual %)” (https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG) oraz „Inflation, GDP deflator (annual %)” (https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.DEFL.KD.ZG).

Czoło i koniec stawki

Na początku listy inflacji konsumenckiej stoją kraje z wartościami ujemnymi: Irak −12,297%, Afganistan −6,6012%, Kajmany −0,6253%, Sri Lanka −0,4294% i Kostaryka −0,4129%, a tuż za nimi Chiny 0,2181% i Armenia 0,2695%. To mieszanka gospodarek surowcowych, małych terytoriów wyspiarskich oraz krajów po wstrząsach gospodarczych lub konfliktach, w których ceny spadły. Na przeciwnym końcu znajdują się Wenezuela 254,9485%, Argentyna 219,8839%, Sudan 138,8085%, Zimbabwe 104,7052%, Sudan Południowy 91,4408% i Turcja 58,5065% — kraje z trwającymi kryzysami walutowymi i utrzymującą się wysoką inflacją. Polska z wynikiem 3,7906% (120. miejsce) leży bliżej środka niż któregokolwiek z tych krańców, ale po stronie wyższej połowy.

Podobnie wygląda wskaźnik cen konsumpcyjnych (2010 = 100). Najmniejszy skumulowany wzrost mają Nauru 100,1752, Tuvalu 100,5006, Kajmany 102,9419 i Szwajcaria 105,5091; Japonia z wynikiem 114,4138 zajmuje 9. pozycję. Polska ze 164,1512 plasuje się na 109. miejscu, a na końcu listy stoją Białoruś 751,5658, Turcja 1322,884, Liban 7751,1137, Zimbabwe 11 076,6018, Sudan 38 796,5573 i Sudan Południowy 41 280,7397.

Źródła: World Bank WDI — „Inflation, consumer prices (annual %)” (https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG) oraz „Consumer price index (2010 = 100)” (https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL).

Jak to się zmieniło w ciągu dekady

Szereg czasowy inflacji konsumenckiej dla Polski zaczyna się od wartości bliskich zeru lub ujemnych: 0,992% w 2013 roku, 0,0538% w 2014, −0,8741% w 2015 i −0,6648% w 2016. Potem następuje stopniowe podniesienie — 2,0759% w 2017, 1,813% w 2018, 2,2275% w 2019, 3,3745% w 2020 i 5,055% w 2021 — a następnie skok do 14,4295% w 2022 i 11,5289% w 2023, po czym powrót do 3,7906% w 2024. Deflator PKB przebiega podobnie: 0,271% w 2013, 5,3402% w 2021, 10,6896% w 2022, 9,8657% w 2023 i 3,8289% w 2024.

Skalę tego epizodu najlepiej widać na wskaźniku cen (2010 = 100). Od 109,0216 w 2013 roku do 123,9255 w 2021 przybyło około 14,9 punktu przez osiem lat; od 123,9255 do 164,1512 w 2024 przybyło około 40,2 punktu przez trzy lata. Stopa oszczędności brutto poszła w drugą stronę: z 17,135% PKB w 2013 roku wzrosła do 21,2256% w 2020, a następnie obniżyła się do 18,1157% w 2024, czyli o około 3,1 punktu od szczytu. PKB na mieszkańca w ujęciu nominalnym rósł przez cały pokazany okres — z 12 622,572 USD w 2015 roku do 25 057,309 USD w 2024 i 31 335,951 USD w 2026. Przyczyn tych zmian dane same w sobie nie wyjaśniają.

Źródła: World Bank WDI — „Inflation, consumer prices (annual %)”, „Inflation, GDP deflator (annual %)”, „Consumer price index (2010 = 100)”, „Gross savings (% of GDP)”; International Monetary Fund — „GDP per capita, current prices”.

Porównanie z krajami o zbliżonym profilu

Pod względem rocznej inflacji konsumenckiej różnice między Polską a dużymi gospodarkami są umiarkowane: Polska 3,7906%, Wielka Brytania 3,2716%, USA 2,9495%, Japonia 2,7385%, Korea Południowa 2,3217%, Niemcy 2,2565%, Francja 1,999% i Chiny 0,2181%. Polska ma tu najwyższą wartość z tej grupy, ale odstęp od Niemiec to około 1,53 punktu procentowego.

Znacznie większy dystans widać w skumulowanym wskaźniku cen (2010 = 100). Polska notuje 164,1512, podczas gdy Wielka Brytania 147,4108, USA 143,8573, Niemcy 134,8686, Chiny 132,5176, Korea Południowa 132,1956, Francja 126,5067, a Japonia 114,4138 — czyli Polska jest wyżej od sąsiednich Niemiec o około 29,3 punktu, a od Francji o około 37,6 punktu.

Stopa oszczędności brutto w Polsce to 18,1157% PKB, poniżej wartości światowej 26,1879% oraz poniżej Niemiec 27,1419% i Francji 21,4347%, ale powyżej USA 17,8109% i Wielkiej Brytanii 17,0025%; najwyżej z tej grupy są Chiny 42,8328%, Korea Południowa 35,0305% i Japonia 31,0681%. PKB na mieszkańca w Polsce wynosi 31 335,951 USD wobec 37 412,075 USD w Korei Południowej, 65 302,893 USD w Niemczech, 52 083,326 USD we Francji, 61 056,098 USD w Wielkiej Brytanii i 94 429,753 USD w USA — to około 48% poziomu niemieckiego i około 33% amerykańskiego, a zarazem ponad dwukrotność wartości chińskiej 14 873,569 USD.

Źródła: World Bank WDI — „Inflation, consumer prices (annual %)”, „Consumer price index (2010 = 100)”, „Gross savings (% of GDP)”; International Monetary Fund — „GDP per capita, current prices”.

Jak czytać te liczby

Wskaźnik cen konsumpcyjnych (2010 = 100) mierzy wzrost cen w walucie krajowej względem 2010 roku i nie mówi nic o tym, gdzie życie jest drogie, a gdzie tanie — nie jest porównaniem poziomu cen według parytetu siły nabywczej. Wartość 164,1512 dla Polski i 114,4138 dla Japonii opisują różne ścieżki wzrostu, a nie różnicę cen w sklepach.

Wszystkie trzy wskaźniki cenowe są uszeregowane od wartości najmniejszej, więc pierwsze miejsca zajmują kraje z odczytami ujemnymi — Irak −12,297%, Afganistan −6,6012% czy Liechtenstein −9,9007% w deflatorze PKB. Wysoka pozycja w rankingu nie oznacza więc dobrego stanu gospodarki, a 120. miejsce Polski nie powinno być czytane odwrotnie, jako „120. najszybszy wzrost cen”.

Stopa oszczędności brutto obejmuje oszczędności całej gospodarki — gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i sektora publicznego — w relacji do PKB, więc nie jest miarą oszczędzania samych rodzin. PKB na mieszkańca podano nominalnie w dolarach amerykańskich, przez co zależy od kursu walutowego, a jego najnowszy rok to 2026 i obejmuje prognozę MFW, a nie dane zrealizowane; pozostałe wskaźniki odnoszą się do 2024 roku, więc lata nie są jednolite. Liczba uwzględnionych krajów waha się od 178 do 227, dlatego pozycji z różnych wskaźników nie należy zestawiać wprost. Dane pochodzą z World Bank WDI oraz Międzynarodowego Funduszu Walutowego, są aktualizowane raz w roku i mogą podlegać rewizjom.

Źródła: World Bank WDI — „Inflation, consumer prices (annual %)” (https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG), „Inflation, GDP deflator (annual %)” (https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.DEFL.KD.ZG), „Consumer price index (2010 = 100)” (https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL), „Gross savings (% of GDP)” (https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNS.ICTR.ZS); International Monetary Fund — „GDP per capita, current prices” (https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC).

Inflacja konsumencka (CPI) na mapie i na wykresach

Na początku tabeli stoją kraje z odczytami ujemnymi — Irak −12,297% i Afganistan −6,6012% — a na końcu Wenezuela 254,9485% i Argentyna 219,8839%. Polska mieści się między nimi, nieco powyżej środka stawki.

Słupki pokazują, jak bardzo krańce listy odstają od reszty: różnica między Irakiem a Wenezuelą sięga setek punktów procentowych. Linia zmian dla Polski schodzi z 14,4295% w 2022 roku przez 11,5289% w 2023 do 3,7906% w 2024.

Porównaj kraje

Inflacja mierzona deflatorem PKB

Czoło tabeli tworzą kraje z wartościami ujemnymi, m.in. Liechtenstein −9,9007% i Chiny −0,7072%, a koniec Zimbabwe 1097,2467% i Sudan 243,9073%. Polska leży w drugiej połowie listy, blisko Niemiec 3,1103% i Wielkiej Brytanii 3,6232%.

Wykres słupkowy jest zdominowany przez kilka skrajnych przypadków, przez co środek stawki wygląda na bardzo ciasny. Linia zmian dla Polski rośnie z 0,271% w 2013 roku do 10,6896% w 2022, a potem opada do 3,8289%.

Poziom cen konsumpcyjnych (indeks)

Najmniejszy skumulowany wzrost mają Nauru 100,1752, Tuvalu 100,5006 i Szwajcaria 105,5091, a największy Sudan Południowy 41 280,7397 i Sudan 38 796,5573. Polska ze 164,1512 stoi wyżej niż Niemcy 134,8686 i Francja 126,5067.

Skala słupków rozciąga się o kilka rzędów wielkości, więc różnice wśród krajów europejskich są na niej ledwo widoczne. Linia zmian dla Polski idzie z 109,0216 w 2013 roku do 123,9255 w 2021 i dalej do 164,1512 w 2024.

Oszczędności brutto (% PKB)

Na czele tabeli są Katar 57,421% i Surinam 50,3399%, a na końcu kraje z wartościami ujemnymi, m.in. Timor Wschodni −21,1282% i Liban −12,7002%. Polska leży poniżej Niemiec 27,1419%, ale powyżej USA 17,8109% i Wielkiej Brytanii 17,0025%.

Rozpiętość między krańcami sięga blisko 80 punktów procentowych, choć większość krajów mieści się w środkowym paśmie. Linia zmian dla Polski rośnie do 21,2256% w 2020 roku, a potem obniża się do 18,1157% w 2024.

PKB na mieszkańca (nominalny)

Na szczycie tabeli są Liechtenstein 226 809,136 USD, Luksemburg 158 733,346 USD i Irlandia 140 185,681 USD, a na końcu Jemen 383,749 USD i Afganistan 448,457 USD. Polska plasuje się poniżej Korei Południowej 37 412,075 USD i powyżej Chin 14 873,569 USD.

Słupki opadają bardzo stromo od pierwszej dziesiątki, przez co środek listy jest gęsto upakowany. Linia zmian dla Polski rośnie nieprzerwanie z 12 622,572 USD w 2015 roku do 25 057,309 USD w 2024 i 31 335,951 USD w 2026.